Edith Piaf: Francuska legenda Paryża, jej hymn i piosenki.

28

Édith Piaf, a właściwie Édith Giovanna Gassion, to jedna z najbardziej ikonicznych postaci francuskiej sceny muzycznej, której życie było równie dramatyczne, co jej twórczość. Urodzona 19 grudnia 1915 roku w Paryżu, w grudniu 2025 roku obchodziłaby 110. urodziny. Mimo że zmarła w wieku zaledwie 47 lat, jej głos i piosenki, takie jak „La Vie en rose” czy „Non, je ne regrette rien”, na zawsze zapisały się w annałach historii muzyki. Jej droga od ulicznej śpiewaczki do międzynarodowej gwiazdy, naznaczona osobistymi tragediami i walką o przetrwanie, stanowi fascynującą opowieść o niezłomności i pasji.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na grudzień 2025 roku Édith Piaf miałaby 110 lat.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie zamężna – z Jacques’em Pills’em (1952-1957) i Théo Sarapo (od 1962 do śmierci).
• Dzieci: Jedna córka, Marcelle, która zmarła w wieku dwóch lat.
• Zawód: Francuska piosenkarka.
• Główne osiągnięcie: Stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych francuskich artystek XX wieku, zdobywając międzynarodową sławę dzięki swoim emocjonalnym wykonaniom i niezapomnianym utworom.

Kim była Édith Piaf?

Prawdziwe nazwisko i pochodzenie

Prawdziwe imię i nazwisko artystki brzmiało Édith Giovanna Gassion. Urodzona 19 grudnia 1915 roku w paryskim szpitalu Hôpital Tenon, była córką francuskiego akrobaty ulicznego Louisa Alphonse’a Gassiona i włosko-francuskiej piosenkarki cyrkowej Annetty Giovanny Maillard, występującej pod pseudonimem Line Marsa. Już od najmłodszych lat otoczona była artystycznym, choć często niepewnym środowiskiem.

Pseudonim artystyczny i jego symbolika

Pseudonim „Piaf”, który przyniósł jej światową sławę, został jej nadany przez Louisa Leplée, właściciela paryskiego kabaretu „Le Gerny”, około 1935 roku. Słowo to w slangowym języku paryskim oznaczało „wróbla”. Nazwa ta doskonale odzwierciedlała jej drobną posturę, ale przede wszystkim potęgę i emocjonalną głębię jej głosu, który potrafił poruszyć najtwardsze serca. Pseudonim ten stał się synonimem jej artystycznego wizerunku.

Znaczenie imienia Édith

Imię Édith zostało nadane na cześć brytyjskiej pielęgniarki Edith Cavell, bohaterki I wojny światowej, która pomagała francuskim żołnierzom w ucieczce z niewoli. Cavell została stracona przez Niemców na krótko przed narodzinami Piaf. Wybór tego imienia przez jej ojca mógł nieść symboliczne znaczenie, nawiązując do heroizmu i patriotyzmu w trudnych czasach.

Sceniczny wizerunek

Pod wpływem Louisa Leplée, Édith Piaf przyjęła prosty, lecz niezwykle wyrazisty wizerunek sceniczny. Zaczęła nosić charakterystyczną, czarną sukienkę, która z czasem stała się jej znakiem rozpoznawczym. Ten minimalistyczny styl, w połączeniu z jej charyzmą i ekspresyjnością, sprawiał, że cała uwaga skupiała się na jej niezwykłym talencie wokalnym i emocjonalnym przekazie.

Niski wzrost

Édith Piaf była kobietą o wyjątkowo niskim wzroście, mierzącą zaledwie 142 centymetry. Ten fizyczny kontrast, zestawiony z jej potężnym, pełnym pasji głosem, podczas występów na żywo tworzył niezwykle silne i zapadające w pamięć wrażenie. Jej drobna postawa i wielki talent stanowiły fascynujące połączenie, które przyciągało publiczność.

Życie prywatne i rodzina Édith Piaf

Rodzice i ich ścieżki artystyczne

Rodzice Édith, Louis Alphonse Gassion i Annetta Giovanna Maillard, sami byli artystami. Jego ojciec był akrobatą ulicznym, a matka śpiewaczką cyrkową. Niestety, ich związek nie przetrwał próby czasu, a matka opuściła małą Édith krótko po jej narodzinach, pozostawiając ją pod opieką babci ze strony ojca, Léontine Louise Descamps, znanej jako „Maman Tine”.

Dzieciństwo w nietypowym otoczeniu

Wczesne lata Édith upłynęły w nietypowym otoczeniu. Po tym, jak matka porzuciła córkę, trafiła ona pod opiekę babci, która prowadziła dom publiczny w Normandii. Tam o młodą Édith dbało kilkanaście prostytutek pracujących w przybytku. To specyficzne środowisko, choć dalekie od idealnego, zapewniło jej opiekę i kształtowało jej wczesne doświadczenia życiowe.

Tragiczna strata córki

Los nie oszczędził Édith Piaf w życiu prywatnym. W wieku 17 lat, 11 lutego 1933 roku, urodziła swoją jedyną córkę, Marcelle, której ojcem był Louis Dupont. Niestety, radość macierzyństwa była krótka. Dziewczynka zmarła w lipcu 1935 roku, mając zaledwie dwa lata, z powodu zapalenia opon mózgowych. Śmierć córki była dla Piaf ogromnym, niewyobrażalnym ciosem, który głęboko naznaczył jej życie i twórczość.

Wielka miłość i strata Marcela Cerdana

Jedną z najbardziej burzliwych i zarazem tragicznych miłości w życiu Édith Piaf był związek z francuskim mistrzem boksu, Marcelem Cerdanem. Ich romans, który rozpoczął się w 1947 roku, był przedmiotem zainteresowania prasy i publiczności. Niestety, ich szczęście nie trwało długo. W październiku 1949 roku Marcel Cerdan zginął w katastrofie lotniczej na Azorach, lecąc do Nowego Jorku na spotkanie z ukochaną. Jego śmierć była dla Piaf druzgocącym przeżyciem, które zainspirowało ją do stworzenia jednego z jej najpiękniejszych utworów.

Małżeństwa

Édith Piaf zawarła dwa związki małżeńskie. Pierwszym mężem był piosenkarz Jacques Pills, z którym rozwiodła się w 1957 roku po pięciu latach małżeństwa. Drugie małżeństwo zawarła w 1962 roku z młodszym o 20 lat piosenkarzem Théo Sarapo (właściwie Theophanisem Lamboukasem). Pozostał on jej wiernym towarzyszem aż do jej śmierci.

Kariera muzyczna Édith Piaf

Początki na ulicach Paryża

Kariera Édith Piaf zaczęła się w bardzo młodym wieku, w trudnych warunkach. Mając zaledwie 14 lat, występowała ze swoim ojcem, wykonując uliczne numery akrobatyczne i śpiewając. Później, wraz z przyjaciółką Simone „Mômone” Berteaut, zarabiała na życie jako piosenkarka uliczna w Paryżu, gdzie jej głos po raz pierwszy zaczął docierać do szerszej publiczności.

Odkrycie przez Louisa Leplée

Przełomowym momentem w jej karierze było spotkanie z Louisem Leplée w 1935 roku. Zauważył on jej niezwykły talent podczas ulicznego występu i zaproponował jej śpiewanie w swoim klubie nocnym „Le Gerny”. Mimo początkowej tremy, Piaf przyjęła ofertę, a Leplée nie tylko pomógł jej w rozpoczęciu profesjonalnej kariery, ale także nadał jej charakterystyczny pseudonim „Piaf” i nauczył podstaw scenicznego bycia.

Międzynarodowy sukces i występy w USA

Édith Piaf zdobyła uznanie nie tylko we Francji, ale i na całym świecie. Jej kariera w Stanach Zjednoczonych nabrała tempa w 1947 roku, po entuzjastycznej recenzji Virgila Thomsona. Wystąpiła ośmiokrotnie w popularnym programie telewizyjnym „The Ed Sullivan Show”, a także dwukrotnie w prestiżowej Carnegie Hall w Nowym Jorku (w latach 1956 i 1957). Jej występy w USA umocniły jej status międzynarodowej gwiazdy.

Najważniejsze utwory i ich znaczenie

Dyskografia Édith Piaf jest bogata w utwory, które przeszły do historii muzyki. Do jej najbardziej znanych i cenionych piosenek należą: „La Vie en rose” (1945), która stała się jej muzycznym podpisem i międzynarodowym hymnem; „Hymne à l’amour” (1949), dedykowane Marcelowi Cerdanowi; „Padam, padam…” (1951), „La Foule” (1957), „Milord” (1959) oraz ponadczasowe „Non, je ne regrette rien” (1960), będące wyrazem jej niezłomności i siły. Te piosenki edith piaf nadal poruszają serca słuchaczy na całym świecie.

Wspieranie innych talentów

Édith Piaf nie tylko rozwijała własną karierę, ale także aktywnie wspierała innych artystów. To dzięki jej pomocy i promocji swoje kariery rozpoczęli między innymi Yves Montand, z którym miała romans, oraz słynny autor tekstów i piosenkarz Charles Aznavour, który początkowo był jej asystentem. Piaf przyczyniła się również do sukcesu argentyńskiego muzyka Atahualpy Yupanqui.

Zdrowie, śmierć i dziedzictwo Édith Piaf

Cudowne odzyskanie wzroku

W dzieciństwie Édith Piaf doświadczyła ślepoty spowodowanej zapaleniem rogówki, która trwała od trzeciego do siódmego roku życia. Według jej własnych relacji, wizja powróciła do niej po pielgrzymce do grobu św. Teresy z Lisieux. Ta niezwykła historia, sfinansowana przez prostytutki z domu publicznego jej babci, jest jednym z najbardziej niezwykłych epizodów jej wczesnych lat.

Problemy zdrowotne i uzależnienia

Życie Édith Piaf było naznaczone licznymi tragediami i problemami zdrowotnymi. W 1951 roku przeżyła poważny wypadek samochodowy, który wymagał leczenia bólu morfiną. To doświadczenie zapoczątkowało jej walkę z uzależnieniem od narkotyków i alkoholu, które pogłębiały się z czasem i znacząco wpłynęły na jej kondycję fizyczną i psychiczną.

Ostatnie chwile i przyczyna zgonu

Édith Piaf zmarła 10 października 1963 roku w Grasse, mając zaledwie 47 lat. Przyczyną jej śmierci był rak wątroby. Krótko przed odejściem zapadła w śpiączkę. Jej śmierć była ogromną stratą dla świata muzyki, jednak jej twórczość i dziedzictwo artystyczne przetrwały.

Miejsce spoczynku

Édith Piaf została pochowana na jednym z najsłynniejszych cmentarzy świata – Père Lachaise w Paryżu. Choć zmarła w Grasse, jej śmierć została oficjalnie ogłoszona w Paryżu 11 października 1963 roku. Co symboliczne, ta sama data zbiegła się ze śmiercią jej bliskiego przyjaciela, Jeana Cocteau, co dodaje tej historii dodatkowego dramatyzmu.

Kontrowersje i wojenna przeszłość Édith Piaf

Oskarżenia o kolaborację

Po wyzwoleniu Francji w 1944 roku, Édith Piaf musiała stawić czoła poważnym oskarżeniom o współpracę z niemieckim okupantem. Jej występy w klubach i domach publicznych, które były dostępne dla niemieckich oficerów, wzbudziły podejrzenia. Sprawa ta trafiła przed sąd w ramach procedury Épuration légale, co stanowiło mroczny i trudny moment w jej karierze.

Działalność w ruchu oporu

Mimo oskarżeń, Édith Piaf została ostatecznie oczyszczona z zarzutów kolaboracji. Kluczowe okazały się zeznania jej sekretarki, Andrée Bigard, która była zaangażowana w ruch oporu. Dowiedziono, że Piaf aktywnie pomagała jeńcom wojennym w ucieczkach z Niemiec. Ponadto, uratowała żydowskiego muzyka Michela Emera, finansując jego ukrywanie się. Jej zaangażowanie w pomoc innym dowodziło jej odwagi i patriotyzmu.

Skandal po zabójstwie Leplée

W 1936 roku kariera Piaf stanęła w obliczu poważnego kryzysu po zabójstwie jej odkrywcy, Louisa Leplée. Został on zamordowany przez gangsterów powiązanych z jej dawnym środowiskiem. Édith została przesłuchana i oskarżona o współudział w morderstwie, co wywołało ogromny skandal i na długo zaciążyło nad jej reputacją, mimo późniejszego oczyszczenia z zarzutów.

Ciekawostki z życia Édith Piaf

„Hymne à l’amour” – pieśń miłości i straty

Słynny utwór „Hymne à l’amour”, wydany w 1950 roku, został napisany i zadedykowany pamięci Marcela Cerdana. Bokser zginął rok wcześniej w drodze do niej, a ta piosenka stała się przejmującym wyrazem jej niezmierzonej miłości i głębokiego bólu po jego stracie. To właśnie l’amour (miłość) stało się dominującym motywem tej wzruszającej kompozycji.

Ratowanie paryskiej Olympii

W 1961 roku Édith Piaf dała serię koncertów w paryskiej Olympii, aby pomóc uratować ten legendarny obiekt przed bankructwem. To właśnie podczas tych występów po raz pierwszy wykonała na żywo swój wielki przebój „Non, je ne regrette rien”. Jej determinacja i zaangażowanie uratowały od upadku jedno z najważniejszych miejsc kulturalnych.

Mit o „siostrze”

Jej wieloletnia towarzyszka i przyjaciółka, Simone „Mômone” Berteaut, w swoich wspomnieniach rozpowszechniła nieprawdziwą informację, jakoby była przyrodnią siostrą Piaf. Ten mit, choć nieprawdziwy, był przez lata powielany w mediach, dodając kolejną warstwę tajemniczości do i tak już barwnego i złożonego życia artystki.

Kluczowe daty w życiu Édith Piaf

• 19 grudnia 1915: Narodziny Édith Giovanny Gassion w Paryżu.
• Około 1935: Otrzymanie pseudonimu artystycznego „Piaf” od Louisa Leplée.
• 11 lutego 1933: Narodziny córki, Marcelle „Cécelle” Dupont.
• Lipiec 1935: Śmierć córki, Marcelle, w wieku dwóch lat.
• 1947: Rozpoczęcie romansu z mistrzem bokserskim Marcelem Cerdanem.
• Październik 1949: Tragiczna śmierć Marcela Cerdana w katastrofie lotniczej.
• 1952: Pierwsze małżeństwo z piosenkarzem Jacques’em Pills’em.
• 1957: Rozwód z Jacques’em Pills’em.
• 1961: Koncerty w paryskiej Olympii, które pomogły uratować teatr.
• 1962: Drugie małżeństwo z młodszym o 20 lat piosenkarzem Théo Sarapo.
• 10 października 1963: Śmierć Édith Piaf w wieku 47 lat.
• 11 października 1963: Ogłoszenie śmierci w Paryżu, zbieżne ze śmiercią Jeana Cocteau.
• Grudzień 2025: Obchodzona by 110. rocznica urodzin artystki.

Najważniejsze utwory Édith Piaf

• „La Vie en rose” (1945)
• „Hymne à l’amour” (1949)
• „Padam, padam…” (1951)
• „La Foule” (1957)
• „Milord” (1959)
• „Non, je ne regrette rien” (1960)

Kluczowe postaci w życiu Édith Piaf

• Louis Leplée: Promotor, który odkrył talent Piaf i nadał jej pseudonim.
• Louis Alphonse Gassion: Ojciec, akrobata uliczny.
• Annetta Giovanna Maillard (Line Marsa): Matka, piosenkarka cyrkowa.
• Léontine Louise Descamps („Maman Tine”): Babcia, opiekunka w dzieciństwie.
• Marcelle „Cécelle” Dupont: Jedyna córka, zmarła w wieku dwóch lat.
• Marcel Cerdan: Mistrz bokserski i wielka miłość Piaf.
• Jacques Pills: Pierwszy mąż, piosenkarz.
• Théo Sarapo: Drugi mąż, młodszy o 20 lat.
• Simone „Mômone” Berteaut: Wieloletnia towarzyszka i przyjaciółka.
• Charles Aznavour: Asystent i przyjaciel, późniejszy słynny piosenkarz.
• Yves Montand: Piosenkarz, z którym Piaf miała romans.
• Jean Cocteau: Bliski przyjaciel, którego śmierć zbiegła się z ogłoszeniem śmierci Piaf.

Warto wiedzieć: W dzieciństwie Édith Piaf przez kilka lat cierpiała na ślepotę, którą według jej relacji pokonała dzięki pielgrzymce do grobu św. Teresy z Lisieux, sfinansowanej przez prostytutki pracujące w domu publicznym jej babci.

Édith Piaf pozostaje jedną z najbardziej ukochanych i podziwianych postaci francuskiej kultury, której życie, naznaczone zarówno triumfami, jak i tragediami, zainspirowało niezliczone rzesze ludzi. Jej niezłomny duch, niezwykły talent wokalny i ponadczasowe przeboje sprawiają, że jej dziedzictwo artystyczne jest wciąż żywe, a jej historia stanowi inspirację dla kolejnych pokoleń artystów i słuchaczy na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89dith_Piaf