Françoise Gilot, urodzona 26 listopada 1921 roku w Neuilly-sur-Seine, zmarła 6 czerwca 2023 roku w Nowym Jorku, dożywszy sędziwego wieku 101 lat. Była światowej sławy francuską malarką, uznaną memuarystką i artystką, której imponująca kariera trwała osiem dekad. Znana przede wszystkim z mistrzowskiego operowania technikami akwareli i ceramiki, jej prace znajdują się w kolekcjach najważniejszych muzeów na świecie. Gilot była również partnerką Pabla Picassa, z którym miała dwoje dzieci – Claude’a i Palomę. Jej autobiograficzna książka „Life with Picasso” stała się międzynarodowym bestsellerem, rzucając światło na ich skomplikowane relacje, mimo prób jej zablokowania przez artystę.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 101 lat (w momencie śmierci)
- Żona/Mąż: Jonas Salk (drugi mąż), Luc Simon (pierwszy mąż)
- Dzieci: Claude Picasso, Paloma Picasso, Aurélia Simon
- Zawód: Malarka, pisarka, artystka
- Główne osiągnięcie: Międzynarodowe uznanie jako malarka, bestsellerowa autobiografia „Life with Picasso”
Françoise Gilot – Ikona Sztuki i Niezależna Osobowość
Françoise Gilot była postacią o niezwykłej sile charakteru i niezależności, która na przestrzeni swojego długiego życia wywarła znaczący wpływ na świat sztuki. Jej biografia to opowieść o talencie artystycznym, burzliwych związkach, literackim sukcesie i nieustannej determinacji w dążeniu do artystycznej wolności. Jako malarka, pisarka i muza, jej życie splatało się z losami niektórych z najwybitniejszych artystów XX wieku, jednocześnie pozostając autentycznym odzwierciedleniem jej własnej, unikalnej wizji świata.
Podstawowe informacje biograficzne
Dane osobowe i pochodzenie
Françoise Gaime Gilot urodziła się 26 listopada 1921 roku w Neuilly-sur-Seine, pod Paryżem. Zmarła 6 czerwca 2023 roku w Nowym Jorku, w wieku 101 lat. Była córką Émile’a Gilota, biznesmena i agronoma, oraz Madeleine Gilot. To właśnie matka, sama będąca akwarelistką, jako pierwsza wprowadziła Françoise w świat sztuki, wpajając jej jednocześnie rygorystyczną dyscyplinę, zakazując używania gumki do mazania.
Kariera artystyczna – rys ogólny
Kariera artystyczna Françoise Gilot trwała imponujące osiem dekad. Specjalizowała się głównie w technikach akwareli i ceramiki, tworząc dzieła o organicznych formach i spontaniczności. Jej dorobek artystyczny jest niezwykle bogaty, obejmując około 1600 obrazów olejnych oraz 3600 prac na papierze. W 2021 roku jej obraz „Paloma à la Guitare” został sprzedany na aukcji Sotheby’s za imponującą kwotę 1,3 miliona dolarów, co potwierdzało rosnącą wartość rynkową jej dzieł.
Reprezentacja w muzeach
Twórczość Françoise Gilot cieszy się uznaniem na całym świecie, czego dowodem jest obecność jej prac w stałych kolekcjach ponad tuzina czołowych muzeów. Wśród nich znajdują się tak prestiżowe instytucje jak Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku oraz Centre Pompidou w Paryżu. Jej sztuka jest ceniona za unikalny styl i emocjonalną głębię.
Rodzina i życie prywatne Françoise Gilot
Pochodzenie rodzinne i pierwsze nauki
Françoise Gilot była jedynym dzieckiem Émile’a Gilota, przedsiębiorcy i agronoma, oraz Madeleine Gilot. Matka, sama utalentowana akwarelistka, odegrała kluczową rolę w kształtowaniu artystycznych zainteresowań córki. Od najmłodszych lat Madeleine wpajała Françoise zasady dyscypliny artystycznej, między innymi poprzez zakaz używania gumki do mazania, co wymuszało precyzję i pewność ruchu pędzla.
Związek z Pablo Picasso
W latach 1943–1953 Françoise Gilot pozostawała w intensywnym, choć nieformalnym związku z jednym z najwybitniejszych artystów XX wieku, Pablem Picassem. Pełniąc rolę jego muzy i partnerki życiowej, Gilot była obecna w jego życiu w burzliwym okresie twórczym. Picasso, znany z wielu związków i relacji, w tym z Dorą Maar i Marie-Thérèse Walter, znalazł w Françoise Gilot inspirację i towarzyszkę. Ich związek był jednak naznaczony nie tylko twórczą współpracą, ale również trudnościami i napięciami. W tym okresie Picasso miał już za sobą małżeństwo z Olgą Khokhlova, a jego relacje z innymi kobietami, takimi jak Dora Maar, również kształtowały jego życie osobiste.
Dzieci z Picassem
Owocem związku Françoise Gilot z Pablem Picassem jest dwoje dzieci: syn Claude, urodzony w 1947 roku, oraz córka Paloma, urodzona w 1949 roku. Ich narodziny były ważnym etapem w życiu artystki, choć relacje z Picassem po rozstaniu miały dramatyczne konsekwencje dla jej kontaktu z dziećmi.
Warto wiedzieć: Dzieci Françoise Gilot z Picassem to Claude (ur. 1947) i Paloma (ur. 1949).
Małżeństwo z Luc Simonem
Po rozstaniu z Picassem, w 1955 roku Françoise Gilot poślubiła francuskiego artystę Luca Simona. Z tego związku narodziła się ich wspólna córka.
Dzieci z Luc Simonem
Z Luc Simonem Françoise Gilot doczekała się córki o imieniu Aurélia.
Małżeństwo z Jonasem Salkiem
Drugim mężem Françoise Gilot był Jonas Salk, amerykański pionier w dziedzinie medycyny i twórca pierwszej skutecznej szczepionki przeciwko wirusowi polio. Para pobrała się w 1970 roku i pozostawała w związku aż do śmierci Jonasa Salka w 1995 roku. Ich małżeństwo stanowiło ciekawe połączenie świata sztuki i nauki.
Filozofia życiowa i niezależność
Françoise Gilot była znana ze swojej niezależności i silnego charakteru. Zapytana o to, jak jej udało się związać z dwoma tak wpływowymi mężczyznami jak Picasso i Salk, odpowiedziała słynnym zdaniem: „Lwy łączą się w pary z lwami”. To stwierdzenie podkreśla jej poczucie własnej wartości i siły, sugerując, że nie była jedynie „muzą” czy partnerką, ale równorzędną osobowością.
Kariera artystyczna Françoise Gilot
Początki kariery i pierwsze wystawy
Pierwsza wystawa obrazów Françoise Gilot odbyła się w okupowanym Paryżu w 1943 roku. W tym trudnym okresie historycznym, młoda artystka wykazała się niezwykłą odwagą i determinacją w prezentowaniu swojej twórczości. Jej wczesne prace, choć inspirowane otoczeniem, już wtedy zaczynały kształtować jej indywidualny styl.
Warto wiedzieć: W 1943 roku, w okupowanym Paryżu, Françoise Gilot zorganizowała swoją pierwszą wystawę obrazów.
Współpraca z marszandami
Françoise Gilot była jedną z zaledwie dwóch kobiet w historii, którym udało się podpisać kontrakt z renomowanym marszandem Danielem-Henrim Kahnweilerem. Kahnweiler, znany ze współpracy z takimi artystami jak Picasso, Braque czy Gris, dostrzegł w twórczości Gilot potencjał i wyjątkowość, co stanowiło znaczące potwierdzenie jej talentu na rynku sztuki.
Dorobek malarski
Dorobek artystyczny Françoise Gilot jest imponujący pod względem ilości i różnorodności. Obejmuje około 1600 obrazów olejnych oraz 3600 prac na papierze. Jej sztuka, choć ewoluowała na przestrzeni lat, zawsze charakteryzowała się niepowtarzalnym wyrazem i głębią emocjonalną. Szczególnie cenione są jej akwarele i prace ceramiczne.
Unikalny styl artystyczny
Chociaż obecność Pabla Picassa w życiu Gilot niewątpliwie wywarła pewien wpływ na jej wczesne prace, Françoise Gilot konsekwentnie budowała swój własny, unikalny styl. Unikała ostrych krawędzi, preferując formy organiczne i spontaniczność wyrazu. Jej styl można opisać jako płynny, pełen ekspresji i subtelności, odrębny od stylu jej słynnego partnera.
Wartość rynkowa dzieł
Rosnące uznanie dla twórczości Françoise Gilot znajduje odzwierciedlenie na rynku sztuki. W 2021 roku jej obraz „Paloma à la Guitare” został sprzedany na aukcji Sotheby’s za kwotę 1,3 miliona dolarów. Ten znaczący wynik aukcyjny potwierdził wysoką wartość rynkową jej dzieł i ugruntował jej pozycję jako ważnej artystki XX i XXI wieku.
Osiągnięcia i nagrody
Odznaczenia Legii Honorowej
Za swój wkład w dziedzinę sztuki, Françoise Gilot została uhonorowana najwyższymi francuskimi odznaczeniami. W 1990 roku została mianowana Kawalerem Legii Honorowej (Chevalier de la Légion d’honneur), a w 2010 roku otrzymała awans na Oficera Legii Honorowej. Stanowi to jedno z najwyższych wyróżnień przyznawanych przez rząd francuski w dziedzinie kultury i sztuki.
| Rok | Odznaczenie |
|---|---|
| 1990 | Kawaler Legii Honorowej (Chevalier de la Légion d’honneur) |
| 2010 | Oficer Legii Honorowej |
Pozostałe projekty i twórczość literacka
Bestsellerowa autobiografia „Life with Picasso”
W 1964 roku Françoise Gilot opublikowała swoją autobiograficzną książkę „Life with Picasso”. Dzieło to odniosło spektakularny sukces, sprzedając się w ponad milionie egzemplarzy na całym świecie. Mimo prawnych prób zablokowania publikacji przez Pabla Picassa, książka stała się bestsellerem i stanowi istotne świadectwo ich wspólnego życia, ukazując artystę z nieznanej dotąd strony. Publikacja ta rzuca światło na złożoność ich relacji, porównywalną skomplikowaniem do związków Picassa z innymi kobietami, takimi jak Dora Maar czy Marie-Thérèse Walter.
Książka „Matisse and Picasso: A Friendship in Art”
W 1990 roku Françoise Gilot wydała kolejną ważną publikację – „Matisse and Picasso: A Friendship in Art”. W tej książce artystka opisuje fascynujące relacje między dwoma gigantami sztuki XX wieku, Henrim Matisse’em i Pablem Picassem, bazując na swoich obserwacjach i osobistych kontaktach. Dzieło to stanowi cenny wkład w historię sztuki.
Projekty scenograficzne i kostiumograficzne
Poza malarstwem i pisarstwem, Françoise Gilot realizowała się również w innych dziedzinach sztuki. W latach 80. i 90. XX wieku projektowała kostiumy, scenografię oraz maski dla produkcji wystawianych w prestiżowym Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku. Jej wszechstronność artystyczna objawiała się w różnych formach wyrazu.
Kontrowersje i trudne relacje
Konflikty z Picassem po rozstaniu
Rozstanie Françoise Gilot z Picassem w 1953 roku nie przebiegło bezkonfliktowo. Picasso, znany ze swojego trudnego charakteru i tendencji do kontrolowania otoczenia, próbował zniszczyć karierę artystyczną Gilot. Nakazywał galeriom zaprzestanie współpracy z nią, co stanowiło próbę odizolowania jej od świata sztuki i zniweczenia jej artystycznych aspiracji.
Przemoc i naciski ze strony Picassa
Związek Françoise Gilot z Picassem, choć początkowo oparty na fascynacji i inspiracji, był również naznaczony przemocą i nękaniem. Podczas ich związku, Gilot była nękana na ulicach Paryża przez Olgę Chochłową, legalną żonę Picassa, co świadczy o złożoności i napięciach panujących w relacjach artysty. Sam Picasso dopuszczał się wobec Gilot przemocy fizycznej. W przypływie gniewu, niszczył jej osobiste rzeczy, w tym dzieła sztuki i cenne listy, które otrzymywała od Henriego Matisse’a, co było wyrazem jego destrukcyjnych skłonności.
Konsekwencje publikacji „Life with Picasso”
Publikacja bestsellerowej książki „Life with Picasso” w 1964 roku, jedenaście lat po rozstaniu, wywołała ogromne oburzenie u Pabla Picassa. Rozwścieczony malarz zerwał wszelkie kontakty ze swoimi dziećmi, Claude’em i Palomą, odmawiając widzenia się z nimi do końca życia. Ta drastyczna reakcja pokazuje, jak głęboko Picasso odczuwał ujawnienie intymnych szczegółów ich wspólnego życia.
Ciekawostki z życia Françoise Gilot
Ambidextria i naciski rodzicielskie
Françoise Gilot była osobą oburęczną (ambidextrous). Urodziła się leworęczna, jednak w wieku czterech lat jej ojciec, podobnie jak matka, wywierał na nią naciski, zmuszając ją do pisania prawą ręką. Ta wczesna interwencja rodzicielska wpłynęła na jej nawyki manualne.
Straty wojenne
Okres II wojny światowej przyniósł Françoise Gilot znaczące straty. Wszystkie jej wczesne rysunki i akwarele zostały zniszczone, gdy ciężarówka przewożąca dobytek jej rodziny została zbombardowana przez nazistów. Te dzieła, stanowiące początek jej artystycznej drogi, bezpowrotnie przepadły.
Porzucenie studiów prawniczych na rzecz sztuki
Pod naciskiem ojca, Françoise Gilot uczęszczała na studia prawnicze. Aby jednak móc poświęcić się swojej pasji, regularnie opuszczała poranne zajęcia. W wieku 19 lat definitywnie porzuciła prawo, całkowicie poświęcając się malarstwu. Ta decyzja była kluczowa dla jej przyszłej kariery artystycznej.
Warto wiedzieć: Françoise Gilot w wieku 19 lat definitywnie porzuciła studia prawnicze, aby w pełni poświęcić się karierze artystycznej.
Upamiętnienie w kulturze popularnej
Postać Françoise Gilot została uwieczniona w kulturze popularnej. Aktorka Natascha McElhone wcieliła się w jej rolę w filmie „Surviving Picasso” z 1996 roku, a Clémence Poésy sportretowała ją w serialu „Genius” z 2018 roku. Te produkcje przypominają o jej barwnym życiu i znaczeniu w historii sztuki.
Françoise Gilot, która zmarła w wieku 101 lat, pozostawiła po sobie trwałe dziedzictwo artystyczne i literackie. Jej życie, naznaczone wielkim talentem, niezależnością i determinacją, stanowi inspirujący przykład dla kolejnych pokoleń. Od mistrzowskiego malarstwa po szczere pisarstwo, Gilot wycisnęła niezatarte piętno na świecie sztuki, udowadniając, że siła charakteru i artystyczna wizja mogą przezwyciężyć wszelkie przeszkody.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Ile żon miał Pablo Picasso?
Pablo Picasso miał dwie żony: Olga Khokhlova i Jacqueline Roque. Był jednak w wielu długotrwałych związkach, które również miały znaczący wpływ na jego życie i twórczość.
Kim jest drugi mąż Francoise Gilot?
Drugim mężem Françoise Gilot był Jonas Salk, amerykański lekarz i naukowiec, znany przede wszystkim z opracowania pierwszej skutecznej szczepionki przeciwko poliomyelitis. Ich małżeństwo trwało od 1970 do jego śmierci w 1995 roku.
Czy Picasso i Gilot mieli związek?
Tak, Pablo Picasso i Françoise Gilot mieli długotrwały związek w latach 1943-1953. Z tego związku narodziło się dwoje dzieci: Claude i Paloma.
Czy Picasso malował kobiety?
Oczywiście, Pablo Picasso wielokrotnie malował kobiety, które były jego muzami, partnerkami lub po prostu inspiracją. Kobiety stanowiły centralny temat w jego bogatej twórczości przez całą karierę artystyczną.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7oise_Gilot
