Jerzy V, urodzony jako Jerzy Fryderyk Ernest Albert, panował jako król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarz Indii od 1910 do 1936 roku. Urodzony 3 czerwca 1865 roku w Londynie, w styczniu 2026 roku minęło ponad 160 lat od jego narodzin. Jego życie i panowanie przypadły na okres głębokich przemian społecznych i politycznych, w tym I wojny światowej, a jego postać stała się symbolem brytyjskiej stabilności w tych burzliwych czasach. Król Jerzy V, wraz ze swoją małżonką, królową Marią Teck, doczekał się szóstki dzieci, a jego dziedzictwo kontynuowali jego synowie Edward VIII i Jerzy VI, którzy zasiadli na tronie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: W styczniu 2026 roku minęło ponad 160 lat od jego narodzin.
- Żona/Mąż: Maria Teck
- Dzieci: Edward VIII, Jerzy VI, Henryk (książę Gloucester), Jerzy (książę Kentu), Jan, Maria
- Zawód: Król Zjednoczonego Królestwa, Cesarz Indii
- Główne osiągnięcie: Symbol jedności narodowej w trudnych czasach, zmiana nazwiska dynastii na Windsor.
Podstawowe informacje o Jerzym V
Jerzy V, którego pełne imiona brzmiały Jerzy Fryderyk Ernest Albert, był monarchą Wielkiej Brytanii i jej imperium. Urodził się 3 czerwca 1865 roku w Londynie. Jego panowanie jako króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii trwało od 1910 do 1936 roku. Od 1927 roku jego oficjalny tytuł brzmiał król Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jako głowa państwa, Jerzy V sprawował władzę nad licznymi terytoriami zależnymi, w tym Australią, Nową Zelandią, Południową Afryką i Nową Fundlandią w latach 1910–1936. Od 11 grudnia 1931 roku do śmierci był również oficjalnie królem Kanady.
Warto wiedzieć: Choć wywodził się z niemieckiej dynastii Sachsen-Coburg-Gotha, w 1917 roku, w obliczu I wojny światowej i nastrojów antyniemieckich w społeczeństwie brytyjskim, król Jerzy V dokonał znaczącej zmiany, przyjmując nazwisko Windsor, aby odciąć się od swoich niemieckich korzeni.
Rodzina i życie prywatne Jerzego V
Jerzy V był synem króla Edwarda VII Koburga i Aleksandry Duńskiej, co zapewniło mu pochodzenie z najważniejszych europejskich rodów królewskich tamtego okresu. Jego żoną była Maria Teck, która po jego wstąpieniu na tron objęła tytuł królowej konsorty. Ich małżeństwo trwało aż do śmierci monarchy w 1936 roku. Para królewska doczekała się sześciorga dzieci: synów Edwarda (późniejszego Edwarda VIII), Alberta Jerzego (późniejszego Jerzego VI), Henryka (księcia Gloucester), Jerzego (księcia Kentu), Jana, oraz córki Marii. Po śmierci Jerzego V w 1936 roku, tron objął jego najstarszy syn, Edward VIII Windsor, choć jego panowanie było krótkie i naznaczone abdykacją.
Droga na tron i panowanie Jerzego V
Objęcie tronu przez Jerzego V nastąpiło 6 maja 1910 roku, po śmierci jego ojca, króla Edwarda VII. Jego panowanie, trwające blisko 26 lat, przypadło na jeden z najbardziej burzliwych okresów w historii Europy, naznaczony wybuchem I wojny światowej i głębokimi przemianami społecznymi. Oficjalna ceremonia koronacyjna Jerzego V odbyła się 22 czerwca 1911 roku w Opactwie Westminsterskim, symbolicznie potwierdzając jego władzę nad rozległym imperium brytyjskim. Król Jerzy V stał się ważnym symbolem jedności narodowej, szczególnie w trudnych czasach konfliktów zbrojnych i przemian społecznych, które dotknęły Wielką Brytanię na początku XX wieku.
Warto wiedzieć: W okresie 1910–1936 Jerzy V posługiwał się charakterystycznym herbem Wielkiej Brytanii, który symbolizował potęgę imperium w pierwszej połowie XX wieku.
Nagrody i odznaczenia Jerzego V
Jako monarcha, Jerzy V posiadał liczne i prestiżowe odznaczenia, zarówno brytyjskie, jak i międzynarodowe. Do najważniejszych odznaczeń brytyjskich, które nosił, należały Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka oraz Krzyż Wielki Orderu Łaźni. Jego status jako cesarza Indii podkreślały honory takie jak Order Gwiazdy Indii, Order Indii Brytyjskich I klasy oraz Order Imperium Indyjskiego. Król posiadał również imponującą kolekcję zagranicznych orderów, w tym duński Order Słonia, rosyjski Order św. Andrzeja, pruski Order Orła Czarnego, hiszpański Order Złotego Runa oraz japoński Order Chryzantemy.
| Najważniejsze odznaczenia brytyjskie | Najważniejsze odznaczenia międzynarodowe |
|---|---|
| Order Podwiązki | Duński Order Słonia |
| Order Ostu | Rosyjski Order św. Andrzeja |
| Order Świętego Patryka | Pruski Order Orła Czarnego |
| Krzyż Wielki Orderu Łaźni | Hiszpański Order Złotego Runa |
| Order Gwiazdy Indii | Japoński Order Chryzantemy |
| Order Indii Brytyjskich I klasy | |
| Order Imperium Indyjskiego |
Kontekst historyczny i panowanie Jerzego V
Panowanie Jerzego V było nierozerwalnie związane z okresem Wielkiej Wojny, czyli I wojny światowej. Nastroje antyniemieckie panujące w społeczeństwie brytyjskim w tym czasie skłoniły go do podjęcia decyzji o zmianie nazwiska dynastii z niemieckiej na brytyjską – Windsor. Okres ten przyniósł również znaczące trudności dla rodziny królewskiej, obejmujące wyzwania polityczne i osobiste tragedie, w tym losy jego dzieci, jak na przykład księcia Jana. Mimo tych wyzwań, Jerzy V stał się symbolem stabilności w obliczu globalnych konfliktów i przemian.
Zdrowie i śmierć Jerzego V
W końcowym okresie swojego życia król Jerzy V zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Te kłopoty doprowadziły ostatecznie do jego zgonu 20 stycznia 1936 roku w posiadłości Sandringham House. Sandringham House, tradycyjna wiejska rezydencja brytyjskich monarchów, stała się miejscem jego śmierci po wieloletnim sprawowaniu władzy. W styczniu 2026 roku przypadała 90. rocznica jego śmierci. Jego pogrzeb odbył się w Kaplicy Świętego Jerzego na zamku w Windsorze, gdzie został pochowany.
Ciekawostki o Jerzym V
Jerzy V był pierwszym brytyjskim monarchą z dynastii Windsorów, po zmianie nazwiska w 1917 roku. Jego prawdziwe imiona, Jerzy Fryderyk Ernest Albert, odzwierciedlały królewskie tradycje epoki wiktoriańskiej. Jako monarcha, przez większość swojego panowania (1910–1936) nosił tytuł króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii. Po zmianach politycznych w 1927 roku, jego tytuł został zmieniony na króla Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jego panowanie obejmowało również szereg terytoriów zależnych, w tym Australię, Nową Zelandię, Południową Afrykę i Nową Fundlandię, a od 1931 roku także Kanadę.
Król Jerzy V, poprzez swoje panowanie i działania, w tym zmianę nazwiska dynastii na Windsor, znacząco wpłynął na kształt brytyjskiej monarchii w XX wieku, stając się symbolem stabilności w burzliwych czasach.
Jerzy V pozostaje postacią kluczową dla zrozumienia przemian brytyjskiej monarchii w pierwszej połowie XX wieku. Jego panowanie, przypadające na okres I wojny światowej i późniejszych niepokojów społecznych, naznaczone było determinacją w utrzymaniu stabilności i jedności narodowej, co symbolizuje m.in. decyzja o zmianie nazwiska dynastii na Windsor. Jako głowa rozległego imperium, a następnie król Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, pozostawił trwały ślad w historii Wielkiej Brytanii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł król Jerzy V?
Król Jerzy V zmarł na zapalenie płuc i ropień płuc. Przyczyniła się do tego również choroba serca, na którą cierpiał.
Na co chorował król Jerzy?
Król Jerzy V zmagał się z przewlekłą chorobą obturacyjną płuc, często określaną jako „bronchitis”. Cierpiał również na problemy z sercem.
Ile dzieci miał Jerzy V?
Jerzy V miał szóstkę dzieci. Byli to Edward VIII, Jerzy VI, Maria, Henryk, Jerzy i Jan.
Czy król Jerzy VI jąkał się?
Tak, król Jerzy VI miał znaczące problemy z jąkaniem. Pracował nad ich przezwyciężeniem przez całe życie, co było widoczne podczas jego publicznych wystąpień.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_V
