John Young: Astronauta, pilot wahadłowca, zdobywca Księżyca

37

John Watts Young, urodzony 24 września 1930 roku w San Francisco, zmarł 5 stycznia 2018 roku w Houston, mając 87 lat. Był amerykańskim astronautą i pilotem testowym, który na stałe zapisał się w historii eksploracji kosmosu. Jako dziewiąty człowiek, który postawił stopę na Księżycu podczas misji Apollo 16 w 1972 roku, Young jest jedynym astronautą NASA, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym. Jego kariera, trwająca ponad cztery dekady, obejmowała również kluczową rolę szefa Biura Astronautów, czyniąc go ikoną amerykańskiego programu kosmicznego.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 87 lat (w chwili śmierci)
• Żona/Mąż: Brak danych
• Dzieci: Brak danych
• Zawód: Astronauta, pilot testowy, inżynier lotnictwa
• Główne osiągnięcie: Dziewiąty człowiek na Księżycu, jedyny astronauta NASA pilotujący cztery różne klasy statków kosmicznych.

John Young: Niezwykła kariera astronauty

John Watts Young, urodzony 24 września 1930 roku w San Francisco, a zmarły 5 stycznia 2018 roku w Houston, zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych astronautów NASA. Jego życie, naznaczone zarówno trudnościami, jak i spektakularnymi osiągnięciami, stanowi fascynujący rozdział w dziejach ludzkości w kosmosie. Pochowany z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington, John Young jest symbolem poświęcenia i odwagi, a jego dziedzictwo żyje w dalszej eksploracji kosmosu. Jego kariera jest unikalna; jest on jedynym astronautą w historii NASA, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym (Space Shuttle).

Podstawowe informacje biograficzne

Dane personalne i pochodzenie

John Watts Young przyszedł na świat 24 września 1930 roku w San Francisco w Kalifornii. Jego życie, choć zakończone 5 stycznia 2018 roku w Houston w Teksasie, było wypełnione aktywnością i zaangażowaniem w rozwój amerykańskiego programu kosmicznego. Po śmierci jego ciało zostało pochowane z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington, co stanowi wyraz uznania dla jego zasług jako bohatera narodowego i pioniera kosmosu.

Okres życia i pochówek

John Watts Young żył 87 lat, od 24 września 1930 roku do 5 stycznia 2018 roku. Jego życie zakończyło się w Houston, gdzie spędził ostatnie lata. Ceremonia pogrzebowa na Narodowym Cmentarzu w Arlington podkreśliła jego wyjątkowe miejsce w historii Stanów Zjednoczonych i jego zasługi dla eksploracji kosmosu. Pochówek z honorami wojskowymi jest tradycyjnie zarezerwowany dla osób, które wniosły znaczący wkład w służbę narodową.

Życie prywatne i wczesne lata

Dzieciństwo i trudności rodzinne

Dzieciństwo Johna Younga przypadło na okres Wielkiego Kryzysu, co znacząco wpłynęło na jego rodzinę, zmuszając ją do wielokrotnych zmian miejsca zamieszkania. Trudności ekonomiczne tamtych lat stanowiły tło dla kształtowania się jego charakteru. Dodatkowo, w wieku zaledwie pięciu lat, jego rodzina przeżyła głęboką tragedię, gdy u jego matki zdiagnozowano schizofrenię. Konieczność jej stałego umieszczenia w szpitalu stanowym musiała być dla młodego Johna i jego brata ogromnym przeżyciem. W czasie II wojny światowej, po ataku na Pearl Harbor, ojciec Johna wstąpił do marynarki wojennej, pozostawiając synów pod opieką gospodyni domowej. Te wczesne doświadczenia z pewnością ukształtowały jego siłę psychiczną i determinację.

Edukacja i przynależność do stowarzyszeń

W czasach studenckich John Watts Young kształcił się na Georgia Institute of Technology. Podczas studiów należał do elitarnego ANAK Society, co świadczy o jego zaangażowaniu w życie akademickie i potencjalnym przywództwie wśród rówieśników. To właśnie tam, na gruncie akademickim, rozwijał swoje zainteresowania techniczne i naukowe, które później skierowały go ku karierze w lotnictwie i kosmonautyce.

Służba w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych

Służba podczas wojny w Korei

Przed rozpoczęciem kariery w NASA, John Young zdobył cenne doświadczenie wojskowe. Podczas wojny w Korei służył na niszczycielu USS Laws jako oficer artylerii. Jego zadania obejmowały operowanie na Morzu Japońskim, gdzie wykazywał się odwagą i profesjonalizmem w trudnych warunkach bojowych. Służba ta była ważnym etapem w jego rozwoju, ucząc go dyscypliny i odpowiedzialności.

Kariera jako pilot testowy

Po zakończeniu służby na niszczycielu, John Young skierował swoje kroki ku lotnictwu, stając się pilotem testowym w Naval Air Test Center. W tej roli współpracował z innymi wybitnymi postaciami, takimi jak James Lovell, testując zaawansowane systemy uzbrojenia myśliwców F-4 Phantom II. Była to praca wymagająca niezwykłej precyzji, odwagi i dogłębnej wiedzy technicznej.

Rekordy lotnicze

Jako pilot testowy, John Young wykazał się nieprzeciętnymi umiejętnościami. W 1962 roku ustanowił dwa światowe rekordy czasu wznoszenia na myśliwcu F-4 Phantom II. Osiągnął imponującą wysokość 25 000 metrów w zaledwie 227,6 sekundy, co było dowodem jego mistrzostwa i innowacyjnego podejścia do testowania maszyn.

Stopień wojskowy i emerytura

John Young zakończył swoją aktywną służbę w marynarce wojennej we wrześniu 1976 roku, osiągając stopień komandora (captain). Jego wojskowa kariera była solidnym fundamentem dla przyszłych wyzwań w NASA, dostarczając mu niezbędnego doświadczenia w lotnictwie i dowodzeniu.

Kariera w NASA: Pionier eksploracji kosmosu

Wybór do grupy astronautów

W 1962 roku John Young został wybrany do NASA jako członek drugiej grupy astronautów (NASA Astronaut Group 2). Był to kluczowy moment w jego życiu, otwierający drzwi do największych wyzwań w dziedzinie eksploracji kosmosu. Ta grupa astronautów, do której należeli między innymi Neil Armstrong i Jim Lovell, miała odegrać kluczową rolę w rozwijaniu amerykańskiego programu kosmicznego.

Misje Gemini

Gemini 3: Pierwsze manewry orbitalne i incydent z kanapką

W marcu 1965 roku John Young wziął udział w misji Gemini 3, która była pierwszym załogowym lotem w ramach programu Gemini. Wraz z Gusem Grissomem przeprowadził pierwsze testy manewrowania statkiem kosmicznym na orbicie. Ta misja była przełomowa, demonstrując zdolność do kontrolowania trajektorii statku kosmicznego. Jednakże, misja Gemini 3 zapisała się również w historii ze względu na incydent z kanapką z peklowaną wołowiną (corned beef sandwich), którą Young przemycił na pokład. Skandal polityczny, który wywołał ten czyn, doprowadził do przesłuchań przed komisją Kongresu USA w sprawie złamania procedur bezpieczeństwa żywności. Podczas lądowania misji Gemini 3, gwałtowne szarpnięcie kapsuły rzuciło astronautów na przednią szybę, uszkadzając wizjery w ich hełmach, co stanowiło kolejny element tej pamiętnej misji.

Gemini 10: Rekord wysokości i problemy z oczami

Podczas misji Gemini 10 w 1966 roku, John Young, jako dowódca, ustanowił ówczesny rekord wysokości lotu załogowego, osiągając orbitę na wysokości 763 kilometrów. Ta misja była kolejnym krokiem w poznawaniu możliwości statków kosmicznych i przygotowaniem do dalszych podróży. Niestety, misja ta przyniosła również nieprzyjemne doświadczenia. John Young i Michael Collins doznali silnego podrażnienia oczu przez związek przeciwmgielny stosowany w hełmach, co stanowiło przypomnienie o wyzwaniach związanych z długotrwałym przebywaniem w przestrzeni kosmicznej.

Misje Apollo: Na Księżyc i wokół niego

Apollo 10: Samotne orbitowanie Księżyca

W 1969 roku, podczas misji Apollo 10, John Young stał się pierwszym człowiekiem, który samotnie orbitował wokół Księżyca. Była to misja testowa, mająca na celu sprawdzenie wszystkich systemów modułu księżycowego i dowodzenia przed planowanym lądowaniem. Jego samotne okrążenie Srebrnego Globu było symbolicznym preludium do historycznego lądowania.

Apollo 16: Dowództwo i lądowanie na Księżycu

Kulminacyjnym punktem kariery kosmicznej Johna Younga było dowodzenie misją Apollo 16 w kwietniu 1972 roku. Spędził on trzy dni na powierzchni Księżyca w rejonie Wyżyny Kartezjusza, stając się dziewiątym człowiekiem, który postawił stopę na Księżycu. Podczas pobytu na Księżycu zebrał imponującą ilość 95 kg próbek skał, co stanowiło bezcenne dane dla naukowców. Przejechał również ponad 26 kilometrów pojazdem LRV (Lunar Roving Vehicle), eksplorując księżycowy krajobraz.

Era Promu Kosmicznego

STS-1: Dowództwo pierwszego lotu promu

Po zakończeniu programu Apollo, John Young objął nowe wyzwanie, dowodząc historycznym, pierwszym lotem promu kosmicznego Columbia (STS-1) w 1981 roku. Misja ta była uznawana za niezwykle ryzykowną, stanowiąc początek nowej ery w transporcie kosmicznym. Young, wraz z pilotem Robertem Crippenem, zapoczątkował erę wahadłowców, które miały zrewolucjonizować dostęp do przestrzeni kosmicznej.

Kluczowe role w NASA

Szef Biura Astronautów

Poza misjami kosmicznymi, John Young pełnił również kluczową funkcję szefa Biura Astronautów (Chief of the Astronaut Office) w latach 1974–1987. W tym okresie odpowiadał za szkolenie i przygotowanie astronautów do przyszłych misji, odgrywając tym samym nieocenioną rolę w kształtowaniu przyszłości amerykańskiego programu kosmicznego. W tym czasie nadzorował także przygotowania do misji wahadłowca Discovery oraz lotów z udziałem astronautów spoza USA, takich jak Ulf Merbold.

Najważniejsze osiągnięcia i nagrody

Rekordy i liczba dni w kosmosie

John Young w swojej karierze spędził w przestrzeni kosmicznej łącznie 34 dni, 19 godzin i 39 minut, co stanowiło imponujący wynik i świadectwo jego zaangażowania. Jego osiągnięcia obejmują udział w sześciu misjach kosmicznych, co czyni go jednym z najbardziej doświadczonych astronautów w historii.

Spacery kosmiczne (EVA)

W trakcie swojej kariery John Young wykonał trzy spacery kosmiczne (EVA) o łącznym czasie ponad 20 godzin. Te aktywności poza statkiem kosmicznym były kluczowe dla przeprowadzania eksperymentów i konserwacji sprzętu w warunkach mikrograwitacji.

Kongresowy Kosmiczny Medal Honoru

Za swoje wybitne zasługi dla eksploracji kosmosu, John Young został uhonorowany Kongresowym Kosmicznym Medalem Honoru (Congressional Space Medal of Honor). Jest to jedno z najwyższych cywilnych odznaczeń przyznawanych przez rząd Stanów Zjednoczonych za zasługi w dziedzinie astronautyki.

Kluczowe misje kosmiczne Johna Younga

Ciekawostki i mniej znane fakty

Unikalne doświadczenia kosmiczne

John Young jest jednym z zaledwie dwóch ludzi w historii, który brał udział zarówno w programie Apollo, jak i w lotach promów kosmicznych. Jego doświadczenie obejmuje podróże na Księżyc oraz pierwsze etapy ery wahadłowców.

Długość kariery astronauty

Oficjalnie John Young przeszedł na emeryturę z NASA 31 grudnia 2004 roku, kończąc najdłuższą w tamtym czasie karierę astronauty, która trwała ponad cztery dekady. Jego niezachwiane zaangażowanie i ciągłe dążenie do rozwoju nauki i techniki kosmicznej stanowi inspirację dla przyszłych pokoleń.

Warto wiedzieć: John Young jako jedyny astronauta w historii NASA pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym (Space Shuttle).

Rejsy szkoleniowe na USS Missouri

Niewiele osób wie, że John Young podczas studiów na Georgia Institute of Technology miał okazję brać udział w rejsach szkoleniowych na pokładzie pancernika USS Missouri. Towarzyszył mu wówczas Thomas Stafford, który również stał się astronautą i brał udział w programach Gemini i Apollo. Te wczesne doświadczenia na morzu z pewnością przyczyniły się do ukształtowania jego postawy wobec wyzwań i pracy zespołowej.

Kontrowersje i incydenty

Incydent z kanapką

Podczas misji Gemini 3, John Young wywołał skandal polityczny, przemycając na pokład kanapkę z peklowaną wołowiną (corned beef sandwich). Incydent ten doprowadził do przesłuchań przed komisją Kongresu USA w sprawie złamania procedur bezpieczeństwa żywności, podkreślając rygorystyczne zasady panujące w programach kosmicznych.

Problemy techniczne i medyczne podczas misji

Misja Gemini 3 przyniosła również inne wyzwania. Podczas lądowania gwałtowne szarpnięcie kapsuły rzuciło astronautów na przednią szybę, uszkadzając wizjery w ich hełmach. Z kolei w trakcie misji Gemini 10, John Young i Michael Collins doznali silnego podrażnienia oczu przez związek przeciwmgielny stosowany w hełmach, co stanowiło przypomnienie o niespodziewanych trudnościach, jakie mogą napotkać astronauci w przestrzeni kosmicznej.

John Watts Young był wybitnym astronautą, którego kariera obejmowała pionierskie misje na Księżyc i pierwsze loty promem kosmicznym, stanowiąc inspirację dla przyszłych pokoleń badaczy kosmosu. Jego wszechstronność w pilotowaniu i dowodzeniu różnymi klasami statków kosmicznych jest bezprecedensowa w historii NASA, a jego wkład w eksplorację kosmosu jest nieoceniony.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Young_(astronaut)