Paul Newman (1925-2008): Aktor, reżyser, filantrop. Miał 83 lata.

23

Paul Leonard Newman, urodzony 26 stycznia 1925 roku w Cleveland Heights w stanie Ohio, był postacią, która zdefiniowała na nowo pojęcie gwiazdy filmowej, łącząc błyskotliwy talent aktorski z niezwykłym zaangażowaniem filantropijnym i przedsiębiorczym. Na dzień dzisiejszy, w wieku 99 lat (w styczniu 2024 roku), jego dziedzictwo wciąż inspiruje. Jego życie było naznaczone długoletnim i udanym małżeństwem z aktorką Joanne Woodward, zawartym w 1958 roku, z którą doczekał się szóstki dzieci. Po latach intensywnej kariery aktorskiej, reżyserskiej i przedsiębiorczej, zmarł 26 września 2008 roku w swoim domu w Westport w stanie Connecticut, w wieku 83 lat, pozostawiając po sobie niezatarte ślady w historii kina i filantropii.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 99 lat (na styczeń 2024 r.)
• Żona/Mąż: Joanne Woodward (od 1958 r.)
• Dzieci: Sześcioro
• Zawód: Aktor, reżyser, przedsiębiorca, filantrop
• Główne osiągnięcie: Połączenie kariery aktorskiej z budową globalnego imperium filantropijnego Newman’s Own, które przekazało setki milionów dolarów na cele charytatywne.

Podstawowe informacje o życiu Paula Newmana

Dane biograficzne

Paul Leonard Newman urodził się 26 stycznia 1925 roku w Cleveland Heights w stanie Ohio. W styczniu 2025 roku przypadała jego 100. rocznica urodzin. Zmarł 26 września 2008 roku w swoim domu w Westport w stanie Connecticut, w wieku 83 lat. Jego dziedzictwo określano jako jedno z ostatnich wielkich dziedzictw gwiazd filmowych XX wieku. Kariera Paula Newmana trwała nieprzerwanie przez blisko sześć dekad, od debiutu w 1949 roku aż do jego śmierci w 2008 roku.

Wykształcenie i początki kariery

Paul Newman studiował w Yale School of Drama, a następnie doskonalił swoje umiejętności w prestiżowym Actors Studio w Nowym Jorku pod kierunkiem Lee Strasberga. Swoją drogę zawodową rozpoczął od występów teatralnych. Debiut na Broadwayu w 1953 roku w sztuce Williama Inge’a pt. „Picnic” okazał się przełomowym momentem, który nie tylko otworzył mu drzwi do kariery, ale także doprowadził do spotkania z jego przyszłą żoną, Joanne Woodward.

Rodzina i życie prywatne Paula Newmana

Pochodzenie i tożsamość

Ojciec Paula Newmana, Arthur Sigmund Newman Sr., był pochodzenia żydowskiego, synem imigrantów z Węgier i Polski. Paul Newman identyfikował się jako Żyd, a na pytanie o swoją tożsamość odpowiadał z charakterystycznym dla siebie humorem, że bycie Żydem jest „bardziej wymagające”. Ta świadomość korzeni stanowiła ważny element jego prywatnego życia.

Związki i małżeństwa

Paul Newman był dwukrotnie żonaty. Jego drugą, a zarazem ostatnią żoną była znana aktorka Joanne Woodward. Poślubił ją w 1958 roku i pozostali małżeństwem aż do jego śmierci. Ich związek stał się jednym z najsłynniejszych i najbardziej stabilnych w historii Hollywood. Wcześniej, w latach 1949-1958, był żonaty z Jackie Witte, z którą miał syna Scotta.

Dzieci Paula Newmana

Paul Newman doczekał się łącznie sześciorga dzieci. Z pierwszego małżeństwa z Jackie Witte miał syna Scotta (zmarłego aktora) oraz córki Stephanie i Elinor (Loulou). Z drugiego małżeństwa z Joanne Woodward miał trzy córki: Nell (aktywistkę i ekolożkę), Claire oraz Melissę.

Kariera zawodowa Paula Newmana

Debiut i pierwsze kroki w Hollywood

Po debiucie na Broadwayu, Paul Newman wkroczył do świata filmu. Jego pierwszy film w Hollywood, „Srebrny kielich” z 1954 roku, okazał się finansową klapą, do której sam aktor odnosił się z wielkim dystansem. Przełom nastąpił w tym samym roku, kiedy to brał udział w zdjęciach próbnych do filmu „Na wschód od Edenu” wraz z Jamesem Deanem. Po tragicznej śmierci Deana, Newman przejął kilka projektów pierwotnie planowanych dla niego, co okazało się trampoliną do jego wielkiej kariery.

Przełomowe role i niezapomniane kreacje

Paul Newman stworzył szereg niezapomnianych kreacji aktorskich, które na stałe wpisały się do historii kina. Do jego najbardziej znanych ról należą te, w których wystąpił u boku innych legend ekranu. Stworzył niezapomniane duety aktorskie, m.in. z Elizabeth Taylor w filmie „Kotka na gorącym blaszanym dachu” (1958). Kolejne kultowe role stworzył u boku Roberta Redforda w produkcjach takich jak „Butch Cassidy i Sundance Kid” (1969) oraz „Żądło” (1973). Jego role w filmach takich jak „Hud” czy „Nieugięty Luke” (Cool Hand Luke) ugruntowały jego wizerunek jako charyzmatycznego i buntowniczego bohatera.

Kariera reżyserska

Paul Newman z powodzeniem realizował się również jako reżyser. Zadebiutował filmem „Rachelo, Rachelo” w 1968 roku, w którym główną rolę zagrała jego żona Joanne Woodward. Wyreżyserował także inne filmy, w tym „The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds” (1972) oraz „Harry i syn” (1984), pokazując tym samym swoją wszechstronność artystyczną.

Dalsze projekty aktorskie (w tym głosowe)

Pod koniec życia Paul Newman użyczył swojego głosu postaci Doca Hudsona w animowanym hicie studia Pixar „Auta” (2006). Ta rola przypadła mu po latach intensywnej pracy aktorskiej, która trwała przez dekady i obejmowała zarówno role dramatyczne, jak i komediowe, dowodząc jego nieprzemijającego talentu.

Nagrody i osiągnięcia Paula Newmana

Nagrody filmowe (Oscar, Złote Globy, itp.)

W 1986 roku Paul Newman zdobył upragnionego Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę „Szybkiego Eddiego” Felsona w filmie Martina Scorsese „Kolor pieniędzy”. Było to ukoronowanie jego bogatej kariery filmowej. W swojej kolekcji posiadał również siedem Złotych Globów, nagrodę BAFTA, nagrodę Screen Actors Guild oraz nagrodę Primetime Emmy, co świadczy o jego wybitnych osiągnięciach w branży filmowej.

Wyróżnienia specjalne i honorowe

Akademia Filmowa doceniła jego całokształt twórczości, przyznając mu dwa ważne wyróżnienia specjalne. W 1985 roku otrzymał Nagrodę Honorową za całokształt twórczości, a w 1994 roku Nagrodę im. Jeana Hersholta za działalność humanitarną. Te nagrody podkreślają nie tylko jego talent aktorski, ale także ogromne zaangażowanie w sprawy społeczne i pomoc potrzebującym.

Inne nominacje i nagrody (Grammy, Tony)

Oprócz nagród filmowych, Paul Newman był również nominowany do dwóch nagród Grammy za albumy mówione, co świadczy o jego wszechstronności artystycznej. Posiadał również nominację do nagrody Tony za swoje występy teatralne, co pokazuje jego przywiązanie do korzeni aktorskich i szerokie spektrum talentów.

Działalność filantropijna i społeczna Paula Newmana

Newman’s Own – imperium dobroczynności

W 1982 roku Paul Newman współzałożył firmę spożywczą „Newman’s Own”, która stała się synonimem skutecznego połączenia biznesu z działalnością charytatywną. Firma przyjęła unikalny model biznesowy: wszystkie zyski po opodatkowaniu były przekazywane na cele charytatywne. Do maja 2021 roku kwota przekazana przez jego firmę na cele charytatywne przekroczyła imponujące 570 milionów dolarów, co jest świadectwem jego niezwykłej hojności i zaangażowania.

Firma Newman’s Own stała się symbolem skutecznego połączenia biznesu z działalnością charytatywną, inspirując wiele innych przedsiębiorstw do podobnych działań.

SeriousFun Children’s Network

W 1988 roku Paul Newman założył SeriousFun Children’s Network, sieć letnich obozów przeznaczonych dla dzieci cierpiących na poważne choroby. Sieć zapewniała im bezpłatną opiekę i szansę na beztroskie wakacje, co było wyrazem jego głębokiego zaangażowania w pomoc najmłodszym i poprawę jakości ich życia.

Zaangażowanie polityczne

Paul Newman był aktywny politycznie i otwarcie wyrażał swoje poglądy. Jego działania sprawiły, że znalazł się na słynnej „liście wrogów” prezydenta Richarda Nixona, zajmując na niej 19. miejsce. Sam aktor uważał to za jedno ze swoich największych osiągnięć, co świadczy o jego odwadze i zaangażowaniu w sprawy społeczne i polityczne.

Sport i pasje Paula Newmana

Kariera kierowcy wyścigowego

Paul Newman był nie tylko aktorem, ale także zapalonym kierowcą wyścigowym. Zainteresował się tym sportem podczas przygotowań do filmu „Zwycięstwo” (1969). Jego pasja do motorsportu przerodziła się w profesjonalną karierę, w której odnosił znaczące sukcesy na torach wyścigowych.

Sukcesy w motorsporcie

Jako kierowca wyścigowy, Paul Newman startował m.in. w prestiżowym wyścigu 24h Le Mans w 1979 roku, gdzie zajął drugie miejsce. W wieku 70 lat osiągnął kolejny znaczący sukces, stając się najstarszym kierowcą, który wygrał w swojej klasie w prestiżowym wyścigu 24h Daytona (1995). Te osiągnięcia pokazują jego determinację i talent również poza planem filmowym.

Zespół wyścigowy Newman/Haas Racing

Poza własnymi startami, Paul Newman był również współwłaścicielem odnoszącego liczne sukcesy zespołu wyścigowego Newman/Haas Racing, który rywalizował w serii IndyCar. Jego zaangażowanie w świat motorsportu było wszechstronne i przyniosło mu wiele satysfakcji oraz kolejne sukcesy.

Ciekawostki i mniej znane fakty z życia Paula Newmana

Służba wojskowa i incydenty

Podczas służby w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych podczas II wojny światowej na Pacyfiku, Paul Newman, jako radiotelegrafista i strzelec ogonowy w bombowcach torpedowych Avenger, uniknął śmierci dzięki zbiegowi okoliczności. Pilot jego samolotu miał ból ucha i został uziemiony, podczas gdy reszta ich eskadry zginęła w ataku kamikaze. To wydarzenie z pewnością wpłynęło na jego dalsze postrzeganie życia i potrzebę pomagania innym.

Wczesne doświadczenia aktorskie

Już jako dziecko Paul Newman wykazywał zainteresowanie aktorstwem. Jako 7-latek zagrał swoją pierwszą rolę – błazna nadwornego w szkolnym przedstawieniu o Robin Hoodzie. To wczesne doświadczenie mogło być zaczątkiem jego późniejszej, wieloletniej kariery, która przyniosła mu światową sławę.

Cechy charakteru i podejście do sławy

Paul Newman był znany z wielkiej skromności i dystansu do swojej sławy. Wolał skupiać się na swoich pasjach, takich jak wyścigi samochodowe i działalność charytatywna, niż na hollywoodzkim blichtrze. Jego podejście do życia, łączące talent z zaangażowaniem społecznym i skromnością, uczyniło go postacią inspirującą i szanowaną na całym świecie.

Wybrane filmy i nagrody Paula Newmana

Najważniejsze role filmowe

• „Kotka na gorącym blaszanym dachu” (1958)
• „Hud”
• „Nieugięty Luke”
• „Butch Cassidy i Sundance Kid” (1969)
• „Żądło” (1973)
• „Kolor pieniędzy” (1986)
• „Auta” (2006) – głos Doca Hudsona

Kluczowe nagrody i wyróżnienia

Paul Newman zdobył liczne prestiżowe nagrody, potwierdzające jego wybitny talent aktorski i zaangażowanie w działalność społeczną:

• Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego (1986) za rolę w „Kolorze pieniędzy”
• Nagroda Honorowa Akademii Filmowej za całokształt twórczości (1985)
• Nagroda im. Jeana Hersholta za działalność humanitarną (1994)
• Siedem Złotych Globów
• Nagroda BAFTA
• Nagroda Screen Actors Guild
• Nagroda Primetime Emmy

Podsumowanie

Paul Newman był postacią wyjątkową, która udowodniła, że można odnosić sukcesy na wielu polach, jednocześnie pozostając wiernym swoim wartościom. Jego niezwykła kariera aktorska, połączona z pasją do sportu i głębokim zaangażowaniem filantropijnym, stanowi inspirujący przykład tego, jak można wykorzystać swój talent i zasoby, aby pozytywnie wpływać na losy innych. Dziedzictwo Paula Newmana, utrwalone w jego filmach, założonych organizacjach charytatywnych i niezliczonych historiach ludzi, którym pomógł, jest żywym dowodem na to, że jedno życie może odmienić świat na lepsze.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Newman